İSTİNCÂ VE İSTİBRÂ NEDİR?   Yüce dinimiz İslâm, insan hayatının her alanına rehberlik eden mükemmel bir hayat nizamıdır. İslâm; yalnızca camide, namazda ve ibadette değil, insanın günlük hayatında, temizliğinde, edebinde ve şahsî ihtiyaçlarını gidermesinde de ölçüler koymuştur.   Çünkü İslâm’da temizlik imanın bir parçasıdır.   Rabbimiz Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyurur:   “Şüphesiz Allah, çokça tövbe edenleri ve iyice temizlenenleri sever.” (Bakara, 2/222)   İSTİNCÂ NEDİR?   İstincâ, büyük veya küçük abdest bozduktan sonra, dışarı çıkan necasetin temizlenmesidir.   Yani tuvalet ihtiyacını giderdikten sonra, bedenin necaset bulaşan yerlerini su ile veya temizleyici başka bir şeyle temizlemek istincâ olarak adlandırılır.   İslâm, müminin temiz olmasını ister. Mümin; bedenini, elbisesini, namaz kılacağı yeri ve çevresini temiz tutar.   Peygamber Efendimiz ﷺ temizliğe büyük önem vermiş ve ümmetine temizliği öğretmiştir. Çünkü temizlik sadece bedenin temizliği değildir; aynı zamanda ibadetin, sağlığın ve güzel ahlâkın da temelidir.   İSTİBRÂ NEDİR?   İstibrâ, özellikle erkeklerin idrar yaptıktan sonra, idrar kanalında kalabilecek idrar damlalarının tamamen kesildiğinden emin olmalarıdır.   Bunun için kişi; kendi durumuna uygun şekilde bir süre bekler, yürür veya idrarın tamamen kesildiğinden emin olur.   Çünkü idrar damlasının devam edip etmediğinden emin olmadan abdest almak, daha sonra gelen damlanın abdesti bozmasına sebep olabilir.   Ancak burada önemli bir hususu da hatırlayalım:   Dinimiz vesveseyi değil, kesinliği esas alır.   Kişi, sadece şüpheye kapılarak sürekli abdestini bozmuş sayılmaz. Kesin olarak bir şey çıkmadıkça, sırf şüphe ve kuruntu ile ibadet terk edilmez.   “Temizlikte aşırılık ve vesveseye dikkat” İslâm temizlik dinidir; fakat vesvese dini değildir.   Bazı insanlar temizlik konusunda aşırıya kaçar, defalarca kontrol eder, saatlerce şüphe içinde kalır. Hâlbuki dinimiz kolaylık dinidir.   Peygamber Efendimiz ﷺ şöyle buyurmuştur:   “Din kolaylıktır.”   Mümin, temizliğine dikkat eder; fakat şeytanın vesvesesine teslim olmaz.   Bir kimse temizlendiğine kanaat getirdikten sonra sürekli “Acaba oldu mu, olmadı mı?” diye şüpheye düşmemelidir. Çünkü yakîn, şüphe ile ortadan kalkmaz. “Müslüman temizliği ile örnek olmalıdır” Bir Müslüman tuvalet adabını, temizliği ve tahareti küçümseyemez. Çünkü bunlar namazın, abdestin ve ibadet hayatının önemli bir parçasıdır.   Beden temizliği olmayan bir insanın ruh temizliğinden söz etmek mümkün değildir.   Elbisesi temiz olmayan, bedenine necaset bulaşmış olan bir kimse namaz gibi büyük bir ibadete hazırlanamaz.   Bu sebeple büyüklerimiz çocuklarına küçük yaşta şu güzellikleri öğretmişlerdir:   Tuvalet adabını, İstincâyı, İstibrâyı, Abdest almayı, Gusül yapmayı, Temizliği ve nezafeti.   Çünkü temizlik alışkanlığı küçük yaşta kazanılır. Unutmayalım:   İstincâ, necasetten temizlenmektir.   İstibrâ, idrarın tamamen kesildiğinden emin olmaktır.   Abdest, bedenî temizliğin ibadete hazırlık hâlidir.   Gusül, büyük hadesten temizlenmektir.   Bütün bunlar bize şunu öğretir:   İslâm, insanı hem maddî hem de manevî yönden temizlemek ister.   Temiz beden, temiz elbise, temiz mekân…   Ama bunların yanında:   Temiz kalp, temiz niyet, temiz söz ve temiz ahlâk…   Çünkü insanın dışı temiz olup içi kirli olursa, bu temizlik eksik kalır.   Rabbimiz bizleri bedenini temiz tutan, ibadetine dikkat eden, vesveseden uzak duran, kalbini günahlardan arındıran kullarından eylesin.   Allah’ım! Bizleri maddî ve manevî temizliğe önem veren kullarından eyle.   Bedenimizi necasetten, kalbimizi nifaktan, dilimizi yalandan, ellerimizi haramdan temizle.   Bizlere temizlik şuuru, ibadet hassasiyeti ve güzel ahlâk nasip eyle.Âmin. Hüseyin DENİZ Araştırmacı ve ilahiyatçı yazar