YENİLMESİ HELAL VE HARAM OLANLAR
Fıkhi Bir Hatırlatma
İslam, yeme-içme konusunda da mümine bir ölçü koymuştur. Helal dairesi geniş, haram dairesi dardır. Ancak eti helal olan her hayvanın da her uzvu yenmez.
1- Eti Yenen Hayvanlarda Yenmesi Haram ve Mekruh Olan 7 Yer
Fıkıh kitaplarımızda, eti helal olsa bile hayvanın şu yedi uzvunun yenmeyeceği bildirilmiştir:
1) Akan kanı
2) Erkeklik organı
3) Dişilik organı (ferci)
4) Husyeler / Yumurtalar
5) Et içinde bulunan bezeler / Gudde denilen toparlak parçalar
6) Mesane / Sidik torbası
7) Öd kesesi / Safra kesesi
Bu uzuvlar, necaset veya insan tabiatının tiksindiği şeyler olduğu için terk edilmiştir.
2- Sakatatlar ve Kokoreç Meselesi
Eti yenen hayvanın şırdan, işkembe ve mumbar gibi kısımları usulüne uygun olarak güzelce temizlenirse yenmesi caizdir.
Kokoreç de böyledir; bağırsaklar iyice temizlenip, içindeki necasetten arındırıldığında helaldir.
Piyasada satılan ton balığı konserveleri de temiz ve helal olduğu için caizdir.
3- Deniz Ürünleri
Deniz ürünleri mezhepler arasında ihtilaflı bir meseledir.
Hanefî mezhebine göre denizde yaşayan ve balık suretinde olmayan canlılar helal kabul edilmez. Bu sebeple:
Midye, istiridye, istakoz, yengeç, ahtapot, kalamar gibi hayvanlar Hanefî mezhebinde helal değildir, haramdır.
Karides: Karides balık sınıfından sayılmadığı için Hanefîler'de mekruh veya haram kabul edilir. Şafiî ve diğer mezheplerde ise deniz ürünleri umumen helal görüldüğü için karidese cevaz verilir.
Suşi: Suşi, ister pişmiş ister çiğ olsun balıktan yapılıyorsa, içindeki balık helal olan bir balık ise, genellikle helal kabul edilir.
4- Haşarat ve Vahşi Hayvanlar
Haşarat, yani toprakta yuva yapan küçük hayvanların yenmesi helal değildir.
Fare, akrep, yılan, kertenkele, timsah, kene, semender, kurbağa, kaplumbağa, salyangoz, arı, sivrisinek, karasinek, köstebek, tahtakurusu, bit, pire ve kirpi gibi hayvanların etleri helal değildir.
Son Söz
Helal lokma, duanın ve ibadetin özüdür. Rabbim cümlemize helalinden kazanıp helalinden yemeyi nasip eylesin.
Araştırmacı ve İlahiyatçı Yazar
Hüseyin DENİZ